Strona główna

Stanowisko OPZZ
[2008-12-18]

Stanowisko Rady Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych z dnia 16 grudnia 2008 roku w sprawie aktualnej sytuacji społeczno-gospodarczej kraju

Pierwszy rok funkcjonowania koalicji Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego potwierdził, że rząd Donalda Tuska ma wyraźnie neoliberalny charakter. Nie licząc się z opinią społeczną, łamiąc zasady dialogu społecznego, rząd wprowadza reformy, których celem jest ograniczenie opiekuńczych funkcji państwa. W konsekwencji prowadzi to do dalszego rozwarstwienia społecznego oraz powiększenia sfery ubóstwa i wykluczenia społecznego.

Rządowe pomysły stanowią największe zagrożenie dla najuboższych ponieważ będą wdrażane w okresie światowego kryzysu finansowego i gospodarczego. Kryzys ten jest faktem. Ma charakter globalny i dlatego dotarł do Polski. Badania CBOS wskazują, że jego skutki odczuło już 18% ankietowanych. Jest to najczęściej ograniczenie możliwości zarobkowania, spadek dochodów, zwiększenie wysokości spłacanych rat kredytów oraz spadek wartości majątku.

Opinie obywateli znajdują potwierdzenie w stanie polskiej gospodarki. Zmniejszają się inwestycje i eksport. Według Głównego Urzędu Statystycznego inwestycje w trzecim kwartale 2008 r. wzrosły o 3,5% w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego (w drugim kwartale o 15,2%). Oznacza to, że przedsiębiorstwa ograniczają rozwój i modernizację. Nie dzieje się to bez wpływu na zatrudnienie i prognozy wzrostu gospodarczego. W wielu sektorach przemysłu już następują masowe zwolnienia, a pracodawcy zapowiadają kolejne. Rząd – po kilku tygodniach zaprzeczania – wreszcie przyznał, że zagraża nam kryzys i obniżył prognozę wzrostu produktu krajowego brutto w 2009 roku z 4,8% do 3,7%.

Rada OPZZ przypomina, że o zbliżającym się kryzysie OPZZ alarmowało już w lutym tego roku, w liście otwartym do Rządu RP. Wskazaliśmy w nim na niekorzystną sytuację na światowych rynkach finansowych i ryzyko wystąpienia globalnego kryzysu. Apelowaliśmy do rządu o podjęcie natychmiastowych działań, które będą przeciwdziałać potencjalnym zagrożeniom oraz przygotują polską gospodarkę na ewentualny kryzys. Niestety rząd zlekceważył nasze oceny. Jak zwykle zaufał neoliberalnym, ortodoksyjnym ekspertom. Zbyt późno podjął kroki zmierzające do ochrony polskiej gospodarki przed zgubnymi skutkami kryzysu. Nie docenił powagi sytuacji i skali zagrożenia. W konsekwencji, w listopadzie br., liczba bezrobotnych wzrosła o 41 tys. w porównaniu z październikiem br. W urzędach pracy mamy ponad 1 mln 394 tys. tzw. trudnych bezrobotnych, na których należy przeznaczyć znacznie większe środki niż dotychczas. Tymczasem minister finansów zabiera z Funduszu Pracy ponad 2 mld zł i przeznacza je na pasywne formy walki z bezrobociem. Najbliższy czas to dziesiątki zapowiedzi zwolnień grupowych, to np. zwolnienia w zakładach kooperujących z upadłymi stoczniami. Sytuacja na rynku pracy może ulec znaczącemu pogorszeniu w wyniku masowych powrotów Polaków z krajów Unii Europejskiej, ogarniętych kryzysem gospodarczym.

Dodatkowo koalicja PO-PSL pogłębia kryzys społeczny poprzez ideologiczne wprowadzanie neoliberalnych reform: emerytalno-rentowej i ochrony zdrowia.

Reforma emerytalno-rentowa

Przyjęcie przez Sejm pakietu ustaw kończących reformę ubezpieczeń społecznych (ustawa o emeryturach pomostowych, ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (tzw. rentowa), ustawa o emeryturach kapitałowych oraz ustawa o funduszach dożywotnich emerytur kapitałowych), jednoznacznie wykazało przedmiotowe traktowanie pracowników przez rządzącą koalicję i obnażyło antyspołeczny charakter całego nowego systemu ubezpieczeń społecznych.

Rządzący konsekwentnie dążą do zmniejszania transferów społecznych poprzez ograniczanie dostępności do świadczeń społecznych i obniżanie wysokości emerytur i rent, które w wielu przypadkach są niższe od minimum socjalnego a nawet minimum egzystencji. Koalicja PO-PSL skutecznie wstrzymała prace nad projektem ustawy dotyczącej znowelizowania przepisów w zakresie trybu negocjacji wysokości wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w części uzależnionej od realnego wzrostu płac, aby negocjacje dające szanse emerytom i rencistom na wyższy wskaźnik waloryzacji nie rozpoczęły się przed uchwaleniem budżetu na rok przyszły.

Prezydenckie weto do ustawy o emeryturach pomostowych stworzyło nową sytuację i szansę na podjęcie autentycznego dialogu w tej sprawie.

Reforma systemu ochrony zdrowia

Uchwalona reforma właścicielska i organizacyjna placówek ochrony zdrowia zbudowana wyłącznie na kryteriach rynkowych oraz powszechnej komercjalizacji i prywatyzacji zakładów opieki zdrowotnej to kuriozum wyróżniające nasz kraj spośród innych krajów europejskich. W świetle przyjętego prawa – chory człowiek postrzegany będzie w kategoriach potencjalnego źródła zysku dla szpitala, co podważa konstytucyjną zasadę zapewnienia przez władze publiczne obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Rząd nie wykazuje także należytej troski o pracowników ochrony zdrowia. Uchwalona ustawa o pracownikach zakładów opieki zdrowotnej wprowadza gorsze niż dotychczas obowiązujące regulacje w obszarze ich pragmatyki zawodowej, zarówno w obszarze norm czasu pracy jak i świadczeń pieniężnych, zróżnicowanych w zależności od struktury właścicielskiej zakładu opieki zdrowotnej.

Pracownicy ochrony zdrowia po raz kolejny będą ofiarami negatywnych skutków zmian systemowych.


Rada OPZZ stwierdza, że:



- kryzys na rynkach finansowych potwierdził, że neoliberalna koncepcja gospodarki nie sprawdziła się. Powinno to skłonić rządzących do realizowania innego modelu ekonomicznego zdolnego do rozwiązywania nabrzmiałych problemów społecznych i gospodarczych. Takim modelem, godnym naśladowania, jest model skandynawski, zgodny z konstytucyjną zasadą społecznej gospodarki rynkowej. W reprezentujących ten model krajach do tej pory nie odnotowano sygnałów o kryzysie;


- przygotowany przez rząd plan antykryzysowy jest niewystarczający dla powstrzymania negatywnych skutków społecznych spowolnienia gospodarczego. Rząd nie może tłumaczyć swojej nieudolności i błędnych decyzji skutkami kryzysu finansowego. Jego obowiązkiem jest zapewnienie obywatelom bezpieczeństwa socjalnego. Tymczasem rząd wprowadził – i to z dużym opóźnieniem – rozwiązania doraźne, które – jego zdaniem – powinny przeciwdziałać negatywnym skutkom kryzysu. W naszej ocenie są to rozwiązania dalece niewystarczające, ukierunkowane na pomoc instytucjom finansowym, a nie obywatelom, którzy najdotkliwiej odczują skutki kryzysu. Warto zauważyć, że instytucje finansowe, które od dawna są przeciwne interwencjonizmowi państwowemu dzisiaj ustawiają się w kolejce do państwowej kasy. Uważamy, że rząd powinien skoncentrować się na wprowadzeniu rozwiązań systemowych. Powinien pomagać nie tylko przedsiębiorstwom ale przede wszystkim obywatelom, szczególnie tym najuboższym oraz wyciągnąć wnioski z decyzji podejmowanych przez inne kraje Unii Europejskiej np. Wielką Brytanię, która zapowiedziała obniżenie stawki podatku VAT z 17,5% do 15% i pokrycie deficytu budżetowego poprzez podniesienie do 45% podatku dochodowego dla osób zarabiających powyżej 150 tys. funtów rocznie;


- utworzenie „Rezerwy Solidarności Społecznej” w wysokości 1,14 mld zł należy uznać za daleko niewystarczające zabezpieczenie obywateli przed skutkami kryzysu. Jej sfinansowanie nastąpi poprzez zwiększenie fiskalizmu państwa w wyniku podwyższenia stawek akcyzy na napoje alkoholowe oraz samochody osobowe. W czasie gdy Polska zwiększa akcyzę na samochody z 13,6% do 18,6% rząd francuski zapowiedział wprowadzenie rozwiązań, które mają pobudzić rynek aut nowych, których sprzedaż spada poprzez przyznanie premii w wysokości 1 tys. euro dla wszystkich oddających na złom swój stary samochód;


- Polska jest krajem o jednym z największych wskaźników ubóstwa. Dlatego wydatki budżetowe na ten cel powinny znacznie wzrosnąć – nawet kosztem innych pilnych wydatków. Tymczasem rząd tnie wydatki na zabezpieczenie społeczne o 191 mln zł i zmniejsza rezerwy celowe, łącznie na kwotę 973,2 mln zł. Rząd chce w ten sposób zaoszczędzić na składkach zdrowotnych 324 mln zł. Na pomoc społeczną chce wydać mniej o 20 mln zł, na program „komputer dla ucznia” kolejne 20 mln zł, na wyprawkę szkolną 15 mln zł mniej itd. Rada OPZZ zauważa, że po raz kolejny ratowanie budżetu odbywa się kosztem najbiedniejszych;


- prowadzona przez rząd polityka społeczna prowadzi do rozwarstwienia społecznego. Obowiązkiem rządu jest wspieranie wszystkich obywateli w celu niwelowania nierówności społecznych. Przypominamy rządzącym, że polska gospodarka jest – zgodnie z Konstytucją – oparta na zasadach społecznej gospodarki rynkowej a nie na zasadach liberalizmu gospodarczego;


- wydatki na politykę społeczną powinny rosnąć tak aby zbliżyć się do standardów UE. Polityka społeczna musi być staranniej adresowana do osób najbardziej dotkniętych ryzykiem ubóstwa, tj. do rodzin bezrobotnych, wielodzietnych, dzieci, młodych do 24 roku życia oraz po 65 roku życia;


- szkodliwe jest ograniczanie przez Radę Ministrów dynamiki wynagrodzeń poprzez ustalenie maksymalnego rocznego wskaźnika przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2009 roku w wysokości 108,0. Należy mieć na uwadze, że konsumpcja w Polsce oparta jest na funduszu płac dlatego rząd powinien dbać o wysoki poziom wynagrodzeń pracowników stwarzając warunki do ich wzrostu. Spadek konsumpcji nieuchronnie pociągnie za sobą spadek zatrudnienia i pogłębienie kryzysu gospodarczego;


- rząd powinien prowadzić walkę z kryzysem w uzgodnieniu z wszystkimi grupami społecznymi – w dialogu z partnerami społecznymi. Przewodniczący Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych powinien zaktywizować wojewódzkie komisje dialogu społecznego do włączenia się w opracowanie programów osłonowych dla zwalnianych pracowników.


- Zauważamy także, że przekazanie Sejmowi poprawek do projektu ustawy budżetowej nastąpiło bez uzyskania opinii pomimo, że poprawki te dotyczą ważnych dla pracowników spraw, takich jak zmiana dynamiki PKB i ograniczenie wydatków socjalnych;

- przewidywane w budżecie państwa wpływy z prywatyzacji w wysokości 12 mld zł są nierealne w obecnej sytuacji na rynkach finansowych;


- walka z dekoniunkturą będzie odbywać się na poziomie przedsiębiorstwa. Pracownik nie może być pierwszą osobą, która ponosi konsekwencje złej koniunktury gospodarczej. Doświadczony i wykwalifikowany pracownik jest wartością dla firmy, wartością którą trzeba w szczególny sposób chronić i szanować. Oczekujemy przedstawienia przez pracodawców swoim pracownikom programu ochrony przed skutkami kryzysu. Oczekujemy także, że pracodawcy nie podejmą działań, które stać będą w sprzeczności z głoszonymi przez wiele miesięcy deklaracjami o potrzebie ochrony pracowników, jako najważniejszego majątku każdego przedsiębiorstwa.


Rada OPZZ oczekuje od strony rządowej odpowiedzi na pytania: czy rząd usprawnił istniejące i przygotował nowe instrumenty wsparcia socjalnego, jakich rząd zamierza użyć dostępnych mu instrumentów dla ochrony przed kryzysem?

Wyrażamy nadzieję, że rząd wyciągnie wnioski z doświadczeń wychodzenia gospodarki ze spowolnienia gospodarczego jakiego już doświadczyliśmy i w obecnej sytuacji będzie lepiej chronił społeczeństwo przed negatywnymi skutkami kryzysu. Rząd powinien także analizować społeczne skutki kryzysu społeczno-gospodarczego w Grecji i we Włoszech, ogarniętych falą zamieszek społecznych i strajków.

Rada OPZZ oczekuje, że parlament w trybie pilnym rozpatrzy i uchwali projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, przygotowany przez posłów Lewicy, dotyczący przedłużenia obecnego stanu prawnego w zakresie wcześniejszego przechodzenia na emeryturę. Umożliwi to podjęcie, w duchu pokoju społecznego, prac nad nowymi rozwiązaniami dla osób pracujących w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.

Rada OPZZ zwraca się do wszystkich organizacji członkowskich o dokonanie analizy i oceny utraconych, w wyniku ostatnich decyzji parlamentu, praw i uprawnień pracowników. W przypadku ich rażącego pogorszenia należy zwrócić się do pracodawców o otwarcie negocjacji zakładowych układów zbiorowych pracy celem wprowadzenia rozwiązań niwelujących na poziomie zakładu pracy pogorszenie sytuacji pracowniczej. Procedura ta będzie też elementem przygotowania ogólnopolskiej akcji protestacyjnej i zostanie podjęta do końca I kwartału 2009 roku.

Rada Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych

Warszawa, 16 grudnia 2008 r.

powrót

Aktualności
- Strona główna
- Wiadomości Attac
- Inne działania

Attac
- Publicystyka
- Przesłania
- Attac w mediach
- Nasze media
- Książki
- Filmy
- Katalog stron
- Inne linki

Polskie Forum Społeczne
- Deklaracja PFS z podpisami
- Wiadomości PFS

Dokumenty
- Dokumenty programowe
- Uchwały, komunikaty
- Oświadczenia
- Finanse
- Konto Attac

Struktura
- Kontakt
- Zarząd

Other languages
- English
- French
- Deutsch

FAQ
- Czy wiesz, że...
- Nasze cele

Copyleft 2004 Stowarzyszenie ATTAC Polska, e-mail: info@attac.org.pl, http://attac.org.pl